İşletmeler İçin Kripto Muhasebesi: Uygulanabilir Bir İş Akışı

Kripto ödeme kabul etmek , blokzincir işleminden daha fazlasını oluşturur. İşletme ödemeyi bir faturayla ilişkilendirmeli, muhasebe para birimindeki değerini belirlemeli, ücretleri ayırmalı, dönüşümleri izlemeli ve fonların sonunda nereye taşındığını açıklamalıdır. İşletmeler için kripto muhasebesi, ödeme hareketlerini finans ekibinin cüzdan ekran görüntüleri veya manuel tahminler olmadan mutabakatını yapabileceği, inceleyebileceği ve raporlayabileceği düzenli finansal kayıtlara dönüştürür.

Kripto Muhasebesi Neleri Açıklamalıdır?

Bir blokzincir , dijital varlıkların adresler arasında aktarıldığını gösterir. Ancak transferin ticari amacını veya işletmenin bunu nasıl raporlaması gerektiğini açıklamaz.

Muhasebenin şu soruları yanıtlaması gerekir:

• Ödeme hangi müşteri veya faturayla ilgilidir?
• İşletme finansal olayı ne zaman muhasebeleştirdi?
• Ödemenin işletmenin muhasebe para birimindeki değeri neydi?
• Müşteri hangi varlığı ve ağı kullandı?
• Hangi işlem, ağ veya dönüşüm ücretleri uygulandı?
• Varlık elde mi tutuldu, dönüştürüldü mü, çekildi mi, iade mi edildi veya başka yere mi ödendi?
• Son bakiye ödeme hareketleriyle mutabık hale getirilebilir mi?

Bu nedenle kripto muhasebesi yalnızca işlem takibi değildir.

Güvenilir bir muhasebe kaydı dört katmanı birbirine bağlar:

Ticari sipariş → Kripto ödeme → Hazine hareketi → Finansal kayıt

Bir kripto ödemenin yaşam döngüsü , ödemenin ticari amaçtan blokzincir işlemesine, kabule, mutabakata ve son kayıt oluşturulmasına kadar nasıl ilerlediğini açıklar.

Ödeme Durumu ile Muhasebe Durumu Farklıdır

Ödeme sistemleriyle muhasebe sistemleri farklı soruları yanıtlar.

Ödeme sistemi şunu sorar:

Bu ödeme geçerli mi ve işletmenin işlem yapmasına hazır mı?

Muhasebe sistemi ise şunu sorar:

Hangi finansal olay gerçekleşti, ne zaman muhasebeleştirilmeli ve nasıl ölçülmeli?

Bir işlem, satıcının kabul kurallarını karşılamadan önce blokzincirde görülebilir. Benzer şekilde, ödeme doğru faturayla eşleştirilmeden veya muhasebe sistemine kaydedilmeden önce ağ onayı gelebilir.

Yararlı bir işlem sırası şöyledir:

1. Tespit edildi: işlem ağda görünür.
2. Onaylandı: gerekli ağ durumuna ulaşır.
3. Kabul edildi: satıcı kendi operasyonel kurallarına göre ödemeyi tamamlanmış sayar.
4. Kaydedildi: finansal olay muhasebe sistemine girer.
5. Raporlandı: işlem iç veya dış finansal raporlamaya dahil edilir.

Yalnızca tespit edilmesi gelir oluştuğu anlamına gelmez. Aynı şekilde ağ onayı tek başına muhasebe uygulamasını belirlemez. İşletme, kabul edilen ödemeye ve ilgili ticari işleme belgelenmiş muhasebe politikasını uygulamalıdır.

Ödemeleri Kaydetmeden Önce Muhasebe Politikasını Belirleyin

İşletmeler, işlem hacmi artmadan önce kripto muhasebe politikalarını tanımlamalıdır.

Bu politika şunları belirlemelidir:

• işletmenin geçerli veya muhasebe para birimi;
• ödemenin muhasebe iş akışına hangi aşamada girdiği;
• değerleme için onaylanan kaynak ve zaman damgası;
• farklı kripto varlıkların sınıflandırılması;
• işlem ve ağ ücretlerinin kaydedilme şekli;
• dönüşümlerin nasıl ele alınacağı;
• iadelerin, eksik ve fazla ödemelerin nasıl yönetileceği;
• cüzdan hareketlerinin ve ödemelerin gelirden nasıl ayrılacağı;
• finans ekibinin hangi kayıtları saklaması gerektiği.

Doğru muhasebe uygulaması; raporlama çerçevesine, ülkeye, varlığa ve işlemin koşullarına bağlıdır.

IFRS Yorumlama Komitesi’nin 2019 tarihli ve belirtilen özellikleri taşıyan kripto paralara ilişkin kararına göre, olağan faaliyet kapsamında satılmak üzere tutulan kripto varlıklara IAS 2 uygulanır; diğer durumlarda genellikle IAS 38 geçerlidir. Komite, bu kripto paraların nakit tanımını da karşılamadığı sonucuna varmıştır.

ABD Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri (US GAAP) kapsamında FASB ASU 2023-08, kapsamına giren belirli kripto varlıkların her raporlama döneminde gerçeğe uygun değerden ölçülmesini ve değişimlerin net kârda muhasebeleştirilmesini gerektirir. Bazı stablecoin'ler dahil farklı sözleşmesel haklara sahip tokenlar için ayrı analiz gerekebilir.

Bu nedenle işletmeler, kullanacakları yöntemi nitelikli bir muhasebe uzmanıyla doğrulamalıdır.

IFRS kararını ve FASB'nin kripto varlık standardını inceleyin.

Her Kripto Ödeme İçin Hangi Bilgiler Kaydedilmeli?

Kabul edilen her ödeme, blokzincir işlemini bu işlemin dayandığı ticari olayla ilişkilendirmelidir.

Uygulanabilir bir kayıt şu bilgileri içerebilir:

OxaPay'in Generate Invoice uç noktası, satıcının kendi order_id değerini eklemesine izin verir ve ödeme oturumu için track_id döndürür. Ardından Payment Information, söz konusu ödemeyi bu Track ID ile sorgulayabilir.

Böylece bu referanslar satıcının ticari kaydı ile ödeme ağ geçidinin kayıtları arasında bağlantı kurar.

Generate Invoice ve Payment Information sayfalarına bakın.

Uygulanabilir Bir Kripto Ödeme Muhasebesi İş Akışı

Adım 1: Ödemeyi Bir Ticari Referansla Oluşturun

Muhasebe izleme zinciri, fonlar ulaştıktan sonra değil, ödeme talebi oluşturulduğunda başlamalıdır.

Satıcının Order ID bilgisini, fatura referansını, müşteri hesabını veya abonelik referansını ödemeye ekleyin. Ayrıca ağ geçidinin ödeme kimliğini hemen kaydedin.

Bu yöntem, finans ekibinin ileride ticari bağlamı belirsiz bir blokzincir işlemleri listesiyle karşılaşmasını önler.

Adım 2: Kabul Edilen Ödemeyi Kaydedin

Ödeme, satıcının onayladığı kabul durumuna ulaştığında ilgili siparişle eşleştirin ve işletmenin politikasına göre muhasebe olayını oluşturun.

Kayıtta şu bilgiler korunmalıdır:

• alınan kripto miktarı;
• ödeme varlığı ve ağı;
• muhasebe para birimindeki değer;
• değerleme kaynağı ve zaman damgası;
• ilgili fatura veya sipariş;
• ilgili ücretler.

Kripto miktarını yalnızca itibari para değerine indirgemeyin. Finans ekibinin varlıkları, dönüşümleri, iadeleri ve sonraki bakiye hareketlerini incelemek için iki değere de ihtiyacı olabilir.

Adım 3: Brüt Gelir ile Ücretleri Ayırın

İşletmeler çoğu zaman yalnızca bakiyeye yansıyan net tutarı kaydeder. Ancak bu, işlemin gerçek ekonomik sonuçlarını gizler.

Bir müşterinin $1,000 karşılığı ödeme yaptığını ve ödeme hizmetinin $10 işlem ücreti kestiğini düşünelim. Finansal kayıtta şunların saklanması gerekebilir:

• brüt satış: $1,000;
• işlem gideri: $10;
• alınan net varlık: $990.

Kesin yevmiye kaydı, şirketin muhasebe politikasına bağlıdır. Yine de temel kayıtlar geliri ve ödeme maliyetlerini ayrı tutmalıdır.

Olası kripto ödeme maliyetleri:

• ağ geçidi işlem ücretleri;
• blokzincir ağ ücretleri;
• dönüşüm ücretleri veya kur farkları;
• para çekme maliyetleri;
• iade işlemi maliyetleri;
• hazine fon hareketi maliyetleri.

Bu kategorileri ayırmak, işletmenin gerçek ödeme marjını anlamasını sağlar.

Adım 4: Varlık Dönüşümünü Ayrı Bir Olay Olarak Ele Alın

Kripto para almak ve kripto para dönüştürmek iki ayrı olaydır.

Örneğin:

Müşteriden BTC ödemesi → BTC kabul edildi → BTC, USDT'ye dönüştürüldü

Muhasebe izleme kayıtlarında şunlar korunabilir:

• alınan BTC miktarı;
• ödemenin muhasebeleştirildiği andaki BTC değeri;
• dönüşüm zamanı;
• dönüşüm kuru;
• dönüşüm ücreti;
• alınan USDT tutarı;
• geçerli muhasebe politikası uyarınca oluşan fark.

Orijinal ödeme kaydını dönüştürülen tutarla değiştirmeyin. İlk kayıt müşterinin ne ödediğini kanıtlar. Dönüşüm kaydı ise hazinenin sonrasında ne yaptığını açıklar.

Ödeme sonrası otomatik dönüşüm politikasını tercih eden satıcılar şu özelliği inceleyebilir: Auto Convert to USDT.

OxaPay ayrıca işletmelerin hazine kayıtlarına bağlayabileceği Swap işlevi ve kur bilgileri sunar.

OxaPay Swap ve Swap Rate sayfalarını inceleyin.

Adım 5: Hazine Hareketlerini Gelirden Ayırın

İşletmenin kontrolündeki bakiyeler arasında fon taşınması, genellikle ikinci bir satış değildir.

Örnekler:

• kriptonun ağ geçidi bakiyesinden şirket cüzdanına taşınması;
• varlıkların operasyon ve rezerv cüzdanları arasında aktarılması;
• bakiyelerin birleştirilmesi;
• fonların hazine adresine çekilmesi;
• fonların borsaya veya likidite sağlayıcısına gönderilmesi.

Bu hareketlerde şu bilgiler saklanmalıdır:

• kaynak ve hedef;
• varlık ve ağ;
• tutar;
• transfer ücreti;
• işlem referansı;
• ticari amaç;
• yetkilendirme.

Bu ayrım yapılmazsa iç transferler yeni gelir veya açıklanamayan gider olarak yanlış yorumlanabilir.

İşletme uygun alınan ödemeleri otomatik olarak harici bir hazine cüzdanına taşıyorsa, sürecin orijinal ödemeye kadar izlenebilir kalması gerekir. Bkz. Automatic Crypto Withdrawals for Merchants.

Ödeme kabulü, dönüşüm, bakiyeler ve hazine hareketleri arasındaki genel ilişki için bkz. Kripto Ödeme Mutabakat Modelleri.

OxaPay'in Account Balance uç noktası para birimi bazında bakiyeleri sunar. Payout History ise ödeme kayıtlarını zamana, duruma, tutara, para birimine, ağa ve dahili veya harici türüne göre filtreleyebilir.

Account Balance ve Payout History sayfalarına bakın.

Adım 6: İstisnaları ve Düzeltmeleri Kaydedin

Her ödeme beklenen süreci izlemez.

Muhasebe iş akışları şunları ele almalıdır:

• eksik ödemeler;
• fazla ödemeler;
• geç veya süresi dolmuş ödemeler;
• mükerrer ödemeler;
• manuel kabul edilen ödemeler;
• iadeler;
• başarısız veya reddedilmiş ödemeler;
• sipariş-ödeme eşleşmesi düzeltmeleri.

İşletme bu uygulamayı özellikle onaylamadıkça eksik ödeme sessizce indirimli satış gibi gösterilmemelidir. Aynı şekilde fazla ödeme otomatik olarak gelir sayılmamalıdır. Bir iade; ödeme, sipariş, müşteri, hazine ve muhasebe kayıtlarını güncellemelidir.

Bu durumların operasyonel yönetimi için bkz. How to Handle Underpaid and Expired Crypto Invoices.

Her manuel karar şu bilgileri içermelidir:

• kararı onaylayan kişi;
• onay gerekçesi;
• değiştirilen kayıtlar;
• değişikliğin zamanı;
• nihai finansal sonuç.

Örnek Bir Ödeme İşlemi

Bir işletmenin $1,000 tutarında fatura düzenlediğini ve müşterinin ETH ile ödediğini varsayalım.

Ödeme kaydı, ETH miktarını ve $1,000 tutarındaki ticari yükümlülüğü korumalıdır. Ödeme işletmenin onayladığı kabul durumuna ulaştığında muhasebe süreci, işlemi belirlenmiş politikaya göre kaydeder.

İşletme daha sonra ETH'yi USDT'ye dönüştürürse, ilk ödeme kaydını değiştirmek yerine ayrı bir dönüşüm kaydı oluşturmalıdır.

İşletme daha sonra USDT'yi hazine cüzdanına çekerse, bu çekim de ayrı bir hareket olur.

İşlemin tamamının izlediği yol:

Fatura → ETH ödemesi → ödeme ücreti → ETH'den USDT'ye dönüşüm → hazineye çekim

Her aşama farklı bir soruyu yanıtlar:

• Fatura: Müşteri neden ödeme yaptı?
• Ödeme: Hangi varlık alındı?
• Ücret: İşlem maliyeti ne kadardı?
• Dönüşüm: Elde tutulan varlık nasıl değişti?
• Çekim: Varlık nereye taşındı?

Bu örnek açıklama amaçlıdır. Yevmiye kayıtları ve değerleme kuralları, işletmenin muhasebe çerçevesine ve uzman görüşüne bağlıdır.

Finansal Kapanıştan Önce Mutabakat Yapın

Muhasebe kayıtları ancak gerçek ödeme ve hazine hareketleriyle uyuştuklarında güvenilirdir.

Düzenli mutabakatta şu kayıtlar karşılaştırılmalıdır:

• siparişler ve faturalar;
• kabul edilen ödemeler;
• Order ID ve Track ID bilgileri;
• işlem hash'leri;
• iadeler ve düzeltmeler;
• ağ geçidi ücretleri;
• dönüşümler;
• hesap bakiyeleri;
• ödemeler ve çekimler;
• muhasebe kayıtları.

OxaPay'in Payment History uç noktası, satıcıların ödeme kayıtlarını tarih aralığı, durum, ödeme türü, tutar, Track ID, varlık ve ağ gibi ölçütlere göre alıp filtrelemesini sağlar. Böylece düzenli inceleme ve mutabakat için bir kaynak sunabilir.

OxaPay Payment History sayfasını inceleyin.

Mutabakat, kayıtların birbiriyle uyuşup uyuşmadığını belirler. Muhasebe ise doğrulanmış olayların finansal sistemde nasıl gösterileceğine karar verir.

Stablecoin'ler Oynaklığı Azaltabilir, Muhasebe Sorumluluğunu Değil

Stablecoin'ler, dalgalı varlıklara göre ödeme değerlerinin daha öngörülebilir olmasını sağlayabilir. Ancak düzenli kayıt tutma gereğini ortadan kaldırmaz.

İşletmeler yine de şunları saklamalıdır:

• kullanılan stablecoin'in tam adı;
• blokzincir ağı;
• alınan miktar;
• muhasebe para birimindeki değer;
• ücretler;
• dönüşüm hareketleri;
• ilgiliyse ihraççı veya karşı taraf riski;
• iadeler ve hazine hareketleri.

Her stablecoin aynı hukuki, sözleşmesel, geri ödeme veya muhasebe özelliklerine sahip değildir. Bu nedenle «stablecoin» operasyonel bir kategoridir; tek başına tam bir muhasebe sınıflandırması değildir.

Yaygın Kripto Muhasebesi Hataları

Gelen Her İşlemi Gelir Olarak Kaydetmek

Cüzdanlara dahili transferler, iadeler, test işlemleri, yatırımlar veya ilgisiz fonlar gelebilir. Geliri belirlemek için ticari bağlam gerekir.

Yalnızca İtibari Para Değerini Saklamak

Orijinal kripto miktarı, varlık, ağ ve işlem referansı; sonraki değerleme, dönüşüm, iade ve mutabakat için gerekebilir.

Yalnızca Net Tahsilatları Kaydetmek

Gelir, ücret ve dönüşüm maliyetlerini tek bir sayıda birleştirmek, ödeme kârlılığını gizler.

Ağ Onayını Muhasebe Politikası Saymak

Blokzincir onayı, ağ düzeyinde kanıt sağlar. Ancak tek başına gelirin ne zaman tanınacağını veya varlık sınıflandırmasını belirlemez.

Dönüşüm İşlemlerini Görmezden Gelmek

BTC'yi USDT'ye dönüştürmek, elde tutulan varlığı değiştirir ve ek değerleme ile raporlama gereksinimleri doğurabilir.

Cüzdan Transferlerini Yeni Gelir Saymak

İşletmenin kontrolündeki hesaplar arasındaki transferler normalde yeni müşteri satışı değil, varlık hareketidir.

Geçmiş Kayıtlarda Güncel Fiyatları Kullanmak

OxaPay'in Prices uç noktası desteklenen kripto paraların güncel fiyatlarını sunar. Ancak güncel fiyat geçmişte kullanılan değeri yeniden oluşturmadığından işletmeler, muhasebe olayı sırasında onaylanan değerleme kaynağını ve zaman damgasını saklamalıdır.

OxaPay Prices sayfasına bakın.

OxaPay Kripto Muhasebesi İş Akışlarını Nasıl Destekler?

OxaPay, muhasebe yazılımının yerini almaz veya kripto varlıkların muhasebeleştirilme yöntemini belirlemez. Bunun yerine işletmelerin muhasebe iş akışına bağlayabileceği ödeme ve hazine verileri sunar.

İlgili özellikler şunlardır:

• satıcının belirlediği Order ID bilgileri;
• her ödemeye özgü Track ID bilgileri;
• tekil kayıtlar için Payment Information;
• aranabilir Payment History;
• belgelenmiş ödeme durumları;
• hesap bakiyesi verileri;
• Swap işlevi ve kurları;
• Payout Information ve Payout History;
• ödeme durumu güncellemeleri için Webhooks.

OxaPay Webhooks, ilgili ödeme durumları değiştiğinde satıcıları bilgilendirir ve işletme sistemlerinin olayları gerçekleştiği anda yakalamasına yardımcı olur. Bununla birlikte muhasebe sistemi, finansal kaydı oluşturup kesinleştirmeden önce satıcının politikasını uygulamalıdır.

OxaPay Webhooks sayfasını inceleyin.

En güvenilir model şöyledir:

OxaPay düzenli ödeme kanıtları sağlar. Finansal işlemin nasıl muhasebeleştirileceğini satıcının muhasebe politikası belirler.

Kripto Ödemeleri Açıklanabilir Finansal Kayıtlara Dönüştürün

Her ödeme ticari bağlamını koruduğunda kripto muhasebesi yönetilebilir hale gelir.

Güvenilir bir iş akışı şunları yapmalıdır:

1. ödemeyi sipariş veya faturayla ilişkilendirmek;
2. kripto varlığı ve miktarı saklamak;
3. tutarlı bir değerleme politikası uygulamak;
4. ücretleri ayrı kaydetmek;
5. dönüşümleri ayrı olaylar olarak ele almak;
6. hazine transferlerini gelirden ayırmak;
7. iadeleri ve manuel düzeltmeleri belgelemek;
8. ödeme, bakiye ve muhasebe kayıtlarının mutabakatını yapmak.

OxaPay kripto ödeme ağ geçidi , işletmelerin bu izleme zincirini kurmak için ihtiyaç duyduğu kimlikleri, ödeme geçmişini, bakiye bilgilerini, Swap verilerini ve ödeme çıkışı kayıtlarını sağlar.

Bu kayıtları onaylanmış bir muhasebe politikasına ve uzman incelemesine bağlayan satıcılar, yalnızca kripto kabul etmenin ötesine geçerek ödeme hacmi büyüdükçe de anlaşılır kalan finansal kayıtlar oluşturabilir.

Sık Sorulan Sorular